و مثل ساير درآمدهاى شغلى نيست كه با مصرف كردن يا هبهء آن ، جزء مؤونهء سال محسوب گردد و از وجوب خمس استثنا شود ، نظر حضرتعالى دربارهء اين مسأله مهم چيست ؟ ج : از شرائط وجوب خمس در معادن اين است كه شخص يا اشخاصى با مشاركت با يكديگر آن را استخراج كنند ، مشروط بر اينكه سهم هر يك به حد نصاب برسد و آنچه استخراج شده ، ملك آنها شود ، و معادنى كه دولت استخراج مىكند ، نظر به اينكه ملك خاص شخص يا اشخاص نيست ، بلكه ملك جهت است لذا شرط وجوب خمس را دارا نيست و در نتيجه جائى براى وجوب خمس بر دولت و حكومت باقى نمىماند ، و اين استثنائى بر وجوب خمس در معدن نيست . بله ، معادنى كه توسط شخص خاصى يا با مشاركت اشخاص با يكديگر استخراج مىشود ، خمس در آن واجب است ، مشروط بر اينكه آنچه آن شخص استخراج كرده و يا سهم هر يك از اشخاصى كه با مشاركت با يكديگر اقدام به استخراج كرده‌اند ، بعد از كم كردن هزينه هاى استخراج و تصفيه ، به مقدار بيست دينار طلا يا دويست درهم نقره يا معادل قيمت يكى از آن دو باشد . س 894 : اگر مال حرامى بامال انسان مخلوط شود ، آن مال چه حكمى دارد و چگونه حلال مىشود و در صورت علم به حرمت يا عدم علم به آن وظيفهء انسان چيست ؟ ج : اگر يقين به وجود مال حرام در اموالش دارد ، ولى مقدار دقيق آن را نمىداند و صاحب آن را هم نمىشناسد ، راه حلال كردن آنها اين است كه خمس آن را بپردازد ، ولى اگر شك در مخلوط شدن مال حرام با اموال خود داشته باشد ، چيزى بر عهدهء او نيست . س 895 : قبل از رسيدن سر سال خمسى ام ، مبلغى پول به شخصى قرض دادم ، آن فرد قصد داشت آن پول را به كار بيندازد و سود آن بين ما بالمناصفه تقسيم شود ، با توجّه به اينكه آن مال در حال حاضر در دست من نيست و خمس آن را هم نپرداخته‌ام ، نظر حضرتعالى در اين باره چيست ؟ ج : اگر آن مال را قرض داده‌ايد و سر سال خمسى قابل وصول نيست ، فعلًا خمس آن بر شما واجب نيست ، بلكه هنگامى واجب مىشود كه آن را دريافت كنيد ، ولى در اين صورت شما حقّى در سود حاصل از كار قرض گيرنده نداريد ، و اگر چيزى از او مطالبه نمائيد ، ربا و حرام است ، و اگر آن مال را به عنوان سرمايهء مضاربه به او داده‌ايد ، بر اساس قرارداد ، در سود آن شريك هستيد و واجب است كه خمس سرمايه را بپردازيد . س 896 : من در بانك كار مىكنم ، براى شروع به كار از روى اجبار مبلغ پانصد هزار تومان را در بانك به وديعه گذاشتم ، اين مبلغ به اسم خودم و در يك حساب بلند مدّت است كه هر ماه سود آن به من پرداخت مىشود ، آيا پرداخت خمس اين مال كه در حساب بانكى گذاشته شده واجب است ؟ قابل ذكر است كه اين پول به مدّت چهار سال است كه در بانك گذاشته شده است . ج : اگر پس گرفتن اين مبلغ در حال حاضر ممكن نيست تا آن را پس نگرفته‌ايد ، خمس آن واجب نيست . ولى سود سالانهء آن در زائد بر مؤونهء سال خمس دارد . س 897 : روشى براى سپرده گذارى اموال در بانكها وجود دارد كه بر اساس آن هيچ گاه